Soplówka jeżowata (ang. lion’s mane, Hericium erinaceus, L.) to jadalny grzyb o nietuzinkowym wyglądzie. Zyskuje coraz większą popularność ze względu na szereg prozdrowotnych właściwości. Odczuwalnie oddziałuje na mózg, układ nerwowy, układ pokarmowy i serce.
Ten niesamowity grzyb występuje naturalnie w Azji, Ameryce Północnej i Europie, jednak w Polsce znaleźć go można niezwykle rzadko. Znajduje się na czerwonej liście roślin i grzybów Polski, ma status „E” – wymierający i zbieranie go w naturalnym środowisku jest surowo wzbronione.
Soplówka jeżowata jest grzybem nadrzewnym, saprotrofem rozwijającym się na martwym drewnie. Czasem jest również słabym pasożytem, zasiedlając żywe, stare lub osłabione buki, dęby i jabłonie lub orzechy włoskie. Rośnie w lasach liściastych, na dolnych partiach drzew, na wysokości do kilku metrów.
Soplówka jeżowata wykorzystywana jest szeroko w kuchni azjatyckiej. W smaku i teksturze przypomina owoce morza – krewetki lub homara. Hericium jest znane w tradycyjnej medycynie chińskiej od ponad tysiąca lat. Nazywają ją Shishigashira lub Hou tou gu („głowa małpy” – prawdopodobnie ze względu na wygląd mocno dojrzałego owocnika) i wykorzystują do leczenia chorób układu pokarmowego, wrzodów żołądka i wspierania ogólnej odporności.
W Japonii soplówkę jeżowatą nazwa się Yamabushitake („kapłan górski”) i stosuje się ją dla zachowania długowieczności i klarowności umysłu.
Suplementacja soplówką jeżowatą pomaga złagodzić objawy demencji starczej, choroby Alzheimera i choroby Parkinsona. Dziś wiemy, że Hericium swoje prozdrowotne właściwości zawdzięcza zawartości hericenów, hericenonów i erinacyn – bioaktywnych związków wspomagających stymulację komórek nerwowych, poprawiając pracę mózgu, koncentrację oraz pamięć. Hericenony i erinacyny odgrywają kluczową rolę w walce ze stresem, wykazując działanie antydepresyjne i przeciwlękowe. Grzyb ten zawiera również polisacharydy, podstawowe aminokwasy, selen, żelazo, cynk, german i potas.
Soplówka jeżowata wykazuje działanie antybakteryjne i ochronne na wątrobę, jelita i żołądek. Usprawnia krążenie krwi i przeciwdziała nadciśnieniu. Pomaga w regulacji cholesterolu i glukozy we krwi.
Czynnik Wzrostu Nerwów (ang. Nerve Growth Factor, NGF) to wysoce konserwatywne białko (białko, którego sekwencja aminokwasów nie zmienia się zbytnio w czasie ewolucji gatunków), które ma krytyczne znaczenie dla przeżycia. Bierze udział w zapobieganiu śmierci neuronów i budowie nowych połączeń nerwowych, wspiera tworzenie synaps i poprawia funkcje pamięciowe. Jest również niezbędne w prawidłowym utrzymaniu i organizowaniu funkcji neuronów. W 1986 roku Rita Levi-Montalcini i Stanley Cohen odebrali nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii/medycyny za odkrycie białka NGF.
Od lat 90 XX wieku przeprowadzono wiele badań nad wpływem soplówki jeżowatej na organizm człowieka. Badania wykazały, że hericenony, zawarte w owocniku soplówki jeżowatej, stymulują produkcję Czynnika Wzrostu Nerwów. Białko NGF (Czynnik Wzrostu Nerwów) wpływa na funkcjonowanie pamięci, szybkość i klarowność procesów myślowych, zdolność rozwiązywania problemów i inne procesy poznawcze. Suplementacja soplówką jeżowatą (lion’s mane) zapewnia optymalne funkcjonowanie układu nerwowego poprzez wspomaganie budowy nowych połączeń nerwowych jaki i ochronę oraz odbudowę już istniejących połączeń.
Ze względu na swoje neuroprotekcyjne (ochronne na komórki nerwowe) i neurotropowe (wpływające na układ nerwowy) właściwości soplówka jeżowata wykorzystywana jest w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, pląsawica Huntingtona czy stwardnienie rozsiane.
Otoczka mielinowa (inaczej osłonka mielinowa, mielina lub osłonka rdzenna) to substancja otaczająca akson (element neuronu odpowiedzialny za przekazywanie informacji), która odgrywa kluczową rolę w szybkości i dokładności przekazywania sygnału między komórkami nerwowymi. Jej uszkodzenia mogą prowadzić do poważnych chorób układu nerwowego. Hericium erinaceus wykazuje zdolność do ochrony i regeneracji otoczki mielinowej, co potwierdziły badania na seniorach z łagodną formą demencji.
W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej (TCM) grzyb ten wykorzystywany jest do zwalczania chorób układu pokarmowego i wrzodów żołądka. Dzisiejsze badania naukowe potwierdzają to, co wschodnio azjatyccy medycy stosują od ponad tysiąca lat. Soplówka jeżowata wykazuje działanie antybakteryjne i ochronne na wątrobę, jelita i żołądek – pomaga chronić wyściółkę żołądka, zapobiegając i lecząc wrzody żołądka. Stosuje się ją do leczenia dolegliwości związanych z niestrawnością, uszkodzeniami przewodu pokarmowego i ogólnej odporności organizmu.
Grzyb „lwia grzywa” (lion’s mane mushroom) usprawnia krążenie krwi i przeciwdziała nadciśnieniu. Pomaga w regulacji cholesterolu i glukozy we krwi. Reguluje metabolizm lipidów i insuliny w organizmie, dzięki czemu ekstrakt z soplówki jeżowatej wykorzystywany jest w leczeniu cukrzycy i otyłości.
Soplówkę jeżowatą z powodzeniem możemy zastosować jako dodatek do dań, aczkolwiek świeży owocnik jest bardzo ciężko dostępny. Na rynku najczęściej możemy spotkać Hericium w formie suszonego, sproszkowanego grzyba – w kapsułkach bądź w pudełku z miarką. Sproszkowaną soplówkę można dodać do kawy – nie zmienia jej smaku i zachowuje wszystkie prozdrowotne właściwości.
Dzienna dawka według większości źródeł waha się od 1g do 4g suszonego owocnika.
Jako jedyni w Polsce pozyskujemy ekstrakt z soplówki jeżowatej i oznaczyliśmy w nim zawartość hericenonów i erinacyn. Prowadzimy intensywne badania z zakresu przetwórstwa surowców roślinnych metodą ekstrakcji dwutlenkiem węgla w stanie nadkrytycznym (SFECO2). Ekstrakt, który otrzymujemy jest składnikiem dwóch naszych suplementów diety – Beautiful Mind i Body Balance.
Hericium erinaceus, an amazing medicinal mushroom
https://doi.org/10.1007/s11557-015-1105-4
Effects of erinacine A-enriched Hericium erinaceus on elderly hearing-impaired patients: A double-blind, randomized, placebo-controlled clinical trial
https://doi.org/10.1016/j.jff.2022.105220
Hericium erinaceus ethanol extract and ergosterol exert anti-inflammatory activities by neutralizing lipopolysaccharide-induced pro-inflammatory cytokine production in human monocytes
https://doi.org/10.1016/j.bbrc.2022.10.090
Structural characterization of two Hericium erinaceus polysaccharides and their protective effects on the alcohol-induced gastric mucosal injury
https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2021.131896
Isolation, purification and identification of immunologically active peptides from Hericium erinaceus
https://doi.org/10.1016/j.fct.2021.112111
Gastroprotective activity of polysaccharide from the fruiting body of Hericium erinaceus against acetic acid-induced gastric ulcer in rats and structure of one bioactive fraction
https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2022.04.153
Neurotrophic isoindolinones from the fruiting bodies of Hericium erinaceus
https://doi.org/10.1016/j.bmcl.2020.127714
Systems Pharmacological Approach to Investigate the Mechanism of Hericium erinaceus for Alzheimer’s Disease
https://doi.org/10.1016/j.dcmed.2019.05.002
Nerve Growth Factor
https://journals.physiology.org/doi/pdf/10.1152/physrev.1968.48.3.534
Protective Effect of the Ethanol Extract from Hericium erinaceus Against Ethanol-Induced Gastric Ulcers
https://doi.org/10.31883/pjfns/141560
Neurological Activity of Lion’s Mane (Hericium erinaceus)
https://doi.org/10.14200/jrm.2017.6.010
Współtwórca marki ExtractHome przedsiębiorca i specjalista technologiczny związany z branżą ekstrakcji roślin i grzybów, szczególnie z wykorzystaniem technologii nadkrytycznego CO₂.
