Adaptogeny
4 rzeczy, które warto wiedzieć o adaptogenach
Poznaj podstawowe fakty o adaptogenach lub przejdź do adaptogenów ExtractHome ↓
Adaptogeny wspierają odporność na stres, pamięć i sen, a ich skuteczność zależy od jakości ekstraktu i czystości surowca.
To wyjątkowe rośliny i grzyby (np. ashwagandha i soplówka jeżowata), które wspierają zdolności adaptacyjne organizmu.
Wspierają pamięć, koncentrację, sen, nastrój, odporność na stres, a nawet walkę ze skutkami chorób neurodegeneracyjnych.
Gdy metoda pozyskania ekstraktu (np. CO₂) pozwala zachować bogactwo substancji aktywnych zamiast śladowych ilości.
Tak, jeśli surowiec pochodzi z odpowiednio regulowanej hodowli, a ekstrakty powstają bez użycia rozpuszczalników.
Adaptogeny ExtractHome
Nasze adaptogeny powstają na bazie soplówki jeżowatej i ashwagandhy – dwóch najlepiej przebadanych adaptogenów wspierających pracę mózgu, odporność i równowagę organizmu.
Główne korzyści adaptogenów
Zakładając, że ekstrakt zachował wysoką zawartość substancji aktywnych, adaptogeny mogą oferować kilka głównych rodzajów korzyści. Zobacz źródła poniższych informacji ↓
Wsparcie pamięci i koncentracji
Dobrze udokumentowany efekt soplówki jeżowatej, choć ashwagandha również świetnie wspiera funkcje poznawcze.
W przypadku soplówki jeżowatej kluczową rolę odgrywają hericenony, które wspierają układ nerwowy i procesy neuroprotekcyjne.
To szczególnie wartościowy efekt dla osób pracujących umysłowo, uczących się lub wymagających wsparcia funkcji poznawczych w kontekście problemów neurologicznych.
Redukcja stresu
Jeden z koronnych efektów oferowanych przez ashwagandhę.
Zawiera ona substancje aktywne – witanolidy – znane z właściwości regulujących odpowiedź organizmu na stres i poziomu kortyzolu.
Adaptogeny z ashwagandhy są szczególnie popularne wśród osób żyjących pod presją zawodową, zmagających się z obniżonym nastrojem lub chcących zwiększyć równowagę psychiczną.
Lepszy sen i regeneracja
Również tutaj ważną rolę odgrywa ashwagandha oraz obecne w niej witanolidy.
Ich działanie wiąże się ze wspieraniem naturalnych mechanizmów wyciszenia organizmu i poprawy jakości snu.
Adaptogeny z ashwagandhy są szczególnie cenione przy symptomach chorób cywilizacyjnych, takich jak trudności z zasypianiem, przewlekłe zmęczenie lub inne zaburzenia regeneracji.
Wsparcie odporności
Bardzo znana korzyść adaptogenów na bazie soplówki jeżowatej, szczególnie jeśli ekstrakt pozyskano w odpowiedni sposób.
Za efekt ten odpowiadają przede wszystkim beta-glukany i ich dobrze udokumentowane działanie immunomodulujące.
Z tego względu adaptogeny z soplówki jeżowatej wybierają często osoby chcące wzmocnić organizm w okresach zwiększonego obciążenia lub spadku odporności.
4 kryteria wyboru dobrego adaptogenu
Nie każdy adaptogen działa tak samo. Poniżej cztery kryteria, które pomagają odróżnić naprawdę dobry suplement od przeciętnego.
#1: Zawartość substancji aktywnych
Adaptogeny działają dzięki konkretnym związkom aktywnym. W przypadku soplówki jeżowatej są to przede wszystkim hericenony, a w przypadku ashwagandhy – witanolidy.
Jeśli ekstrakt zawiera tylko śladowe ilości tych substancji, jego działanie będzie ograniczone. To właśnie ich stężenie w dużej mierze decyduje o skuteczności adaptogenu.
Producent powinien jasno podawać zawartość związków aktywnych oraz metodę ich oznaczania. Dla ashwagandhy dobrym punktem odniesienia jest ok. 10% witanolidów. W przypadku soplówki wysokiej jakości ekstrakty zawierają min. kilka % hericenonów potwierdzonych badaniami.
Żeby realnie wspierać mózg, ekstrakt z soplówki jeżowatej powinien zawierać min. kilka % hericenonów - oznaczonych wiarygodną metodą.
Ekspert w dziedzinie fitochemii i biotechnologii grzybów
Ekstrakcja CO₂ odbywa się w temperaturze 31 stopni, co pozwala uniknąć degradacji wrażliwych substancji aktywnych.
Specjalista w zakresie ekstrakcji CO₂
#2: Metoda ekstrakcji i czystość ekstraktu
Substancje aktywne trzeba najpierw wydobyć z rośliny lub grzyba. Od metody ekstrakcji zależy nie tylko ich ilość, ale też czystość produktu.
Niektóre metody pozostawiają w ekstrakcie śladowe ilości rozpuszczalników lub – z uwagi na wysoką temperaturę towarzyszącą ekstrakcji - nie pozwalają zachować pełnego spektrum związków aktywnych.
Warto sprawdzić, czy producent podaje metodę ekstrakcji. Za jedną z najczystszych i najbardziej precyzyjnych uchodzi ekstrakcja CO₂. Pozwala ona – w odróżnieniu od ekstrakcji alkoholowych – zachować wysoką zawartość związków aktywnych bez użycia rozpuszczalników.
#3: Standaryzacja i badania laboratoryjne
Standaryzacja oznacza, że producent kontroluje i potwierdza skład ekstraktu w badaniach laboratoryjnych.
Bez standaryzacji nie ma pewności, czy deklarowana zawartość substancji aktywnych faktycznie znajduje się w produkcie.
Rzetelni producenci publikują wyniki badań oraz zastosowaną metodę na stronie dot. danego produktu. Najbardziej precyzyjną metodą oznaczania związków aktywnych w adaptogenach jest analiza HPLC, która – w odróżnieniu od np. metody grawimetrycznej – pozwala dokładnie określić ich zawartość.
(tutaj – dla zobrazowania – przykład badania naszego ekstraktu z soplówki z metodą widoczną u góry dokumentu)
Producenci często publikują na stronie produktu badania jego zawartości. W tym dokumencie widać metodę, jaką zostały przeprowadzone. My stosujemy metodę HPLC, bo jest najdokładniejsza w wykrywaniu związków aktywnych.
Założyciel Instytutu Urządzeń Ekstrakcyjnych
Soplówka jeżowata intensywnie wchłania substancje z otoczenia. Dlatego to tak istotne dla bezpieczeństwa, żeby jej hodowla odbywała się odpowiednim środowisku.
Grzyboznawca i autor strony NaGrzyby.pl
#4: Pochodzenie i jakość surowca
Jako że adaptogeny powstają z roślin i grzybów, które mogą silnie absorbować substancje z otoczenia, to należy mieć świadomość ich pochodzenia.
Surowiec pochodzący z regionów o słabszych standardach kontroli (np. z Azji) może zawierać różnego rodzaju zanieczyszczenia lub pozostałości pestycydów.
Trzeba sprawdzić na stronie produktu, czy producent podaje pochodzenie surowca oraz warunki jego uprawy. W przypadku grzybów szczególnie istotna jest kontrolowana hodowla, która ogranicza ryzyko zanieczyszczeń. Jeśli surowiec pochodzi spoza EU, to producent powinien poddać go dodatkowym badaniom i udostępnić wyniki na stronie www.
Nauka o działaniu adaptogenów (wybranych)
Wiele właściwości adaptogenów zostało potwierdzonych w badaniach naukowych. Poniżej znajdziesz przykłady publikacji dotyczących ich wpływu na koncentrację, stres, sen i odporność.
Wsparcie pamięci i koncentracji
Badanie kliniczne wykazało poprawę funkcji poznawczych u osób z łagodnymi zaburzeniami pamięci po regularnym przyjmowaniu soplówki jeżowatej. Uczestnicy osiągali istotnie lepsze wyniki w testach poznawczych niż grupa placebo.
Hokuto Corporation Mushroom Laboratory, Japonia.
Link do publikacji ↦
Badanie wykazało poprawę pamięci, koncentracji oraz szybkości przetwarzania informacji u osób przyjmujących ekstrakt z ashwagandhy w porównaniu z placebo. Wyniki sugerują, że ekstrakt może wspierać funkcje poznawcze i wydajność umysłową.
Department of Pharmaceutical Technology, NSHM Knowledge Campus, Indie
Link do publikacji ↦
Redukcja stresu
Randomizowane badanie kliniczne wykazało istotne obniżenie poziomu stresu, lęku oraz poprawę ogólnego samopoczucia u osób przyjmujących ekstrakt z ashwagandhy w porównaniu z placebo. U uczestników zaobserwowano również spadek poziomu kortyzolu – hormonu stresu.
SHEE, Murdoch University, Australia
Link do publikacji ↦
Badanie wykazało, że suplementacja soplówką jeżowatą zmniejszała poziom lęku, drażliwości i napięcia psychicznego u uczestniczek badania. Wyniki sugerują, że związki aktywne z soplówki mogą wspierać regulację układu nerwowego i odporność na stres.
Kyoto Bunkyo University, Kyoto, Japonia
Link do publikacji ↦
Lepszy sen i regeneracja
Badanie wykazało poprawę jakości snu, szybsze zasypianie oraz dłuższy całkowity czas snu u osób przyjmujących ekstrakt z ashwagandhy w porównaniu z placebo. Uczestnicy zgłaszali również wyraźną poprawę regeneracji i porannego samopoczucia.
International Institute of Sleep Sciences, Indie
Link do publikacji ↦
Badanie kliniczne wykazało, że osoby przyjmujące ekstrakt z korzenia ashwagandhy (300 mg dwa razy dziennie przez 10 tygodni) zasypiały szybciej i spały bardziej efektywnie niż osoby z grupy placebo. Zaobserwowano również poprawę ogólnej jakości snu oraz spadek poziomu lęku u uczestników.
D.Y. Patil University School of Medicine, Indie
Link do publikacji ↦
Wsparcie odporności
Badanie wykazało, że β-glukan wyizolowany z soplówki jeżowatej stymulował proliferację limfocytów i aktywność makrofagów. Zwiększał także wydzielanie cytokin IL-6, TNF-α i IL-1β, co wskazuje na potencjalne działanie wzmacniające odpowiedź immunologiczną.
Shanghai Academy of Agriculture Sciences, Chiny
Link do publikacji ↦
Polisacharydy z soplówki zwiększały proliferację limfocytów, aktywność komórek NK i fagocytozę makrofagów u myszy. Podnosiły też poziom SIgA w jelicie oraz aktywowały szlaki MAPK i AKT, wskazując na wzmocnienie odporności jelitowej.
Northeast Normal University, Chiny
Link do publikacji ↦
Pytania i odpowiedzi
Czy adaptogeny od ExtractHome pochodzą z Polski?
Soplówka jeżowata wykorzystywana w ExtractHome pochodzi wyłącznie z polskich upraw, co daje nam większą kontrolę nad surowcem i pewność, że hodowla odbywa się w odpowiednich warunkach. Ma to duże znaczenie, ponieważ soplówka jest znana z tego, że może absorbować różne substancje z otoczenia, dlatego ważne jest, by nie pochodziła z zanieczyszczonego środowiska. Surowiec sprowadzany z zagranicy, szczególnie spoza Unii Europejskiej, nie daje pod tym względem takiej samej pewności.
Jeśli chodzi o ashwagandhę, korzeń wykorzystywany w naszych produktach pochodzi z Indii. Prowadziliśmy badania ekstrakcji oraz oznaczania witanolidów, w tym witaferyny, w korzeniach uprawianych w Polsce i ich zawartość była znikoma albo nie stwierdzaliśmy jej wcale. Wynika to z faktu, że synteza witanolidów zależy od warunków środowiskowych charakterystycznych dla naturalnego, endemicznego obszaru występowania ashwagandhy, czyli Indii. Uprawa poza tym regionem, na przykład w klimacie umiarkowanym, może nie zapewniać odpowiednich warunków do wytwarzania tych związków aktywnych.
Czy wasze adaptogeny są naturalne?
Tak, nasze adaptogeny są naturalne, a do ich pozyskiwania wykorzystujemy ekstrakcję nadkrytycznym CO₂. W tej metodzie CO₂ działa jak naturalny rozpuszczalnik, który skutecznie wydobywa związki aktywne z roślin, a po zakończeniu procesu po prostu ulatnia się z ekstraktu. Dzięki temu nie stosuje się syntetycznych rozpuszczalników i nie ma ryzyka pozostawienia chemicznych pozostałości w gotowym produkcie. Dodatkową zaletą jest niska temperatura procesu, która pomaga zachować wrażliwe związki aktywne i uzyskać ekstrakt możliwie bliski naturalnemu profilowi rośliny.
Czy adaptogeny można brać codziennie?
Tak, adaptogeny można przyjmować codziennie, ale pod pewnymi warunkami. Najważniejsze jest bezpieczne dawkowanie, a to wymaga informacji, co dokładnie zawiera dany ekstrakt i w jakim stężeniu występują w nim związki aktywne. Dlatego tak duże znaczenie ma standaryzacja. Warto też pamiętać o przeciwwskazaniach, takich jak ciąża, karmienie piersią, choroby autoimmunologiczne, problemy z tarczycą czy przyjmowanie leków psychotropowych. W takich sytuacjach najlepiej skonsultować się z lekarzem.
Jak długo trzeba brać adaptogeny, żeby działały?
Adaptogeny zwykle nie działają natychmiast i wymagają regularnego stosowania. To nie są preparaty, po których efekt pojawia się od razu po jednej dawce. Czas potrzebny do zauważenia działania zależy od rodzaju adaptogenu, celu suplementacji oraz indywidualnej reakcji organizmu. U części osób pierwsze efekty pojawiają się po kilku dniach, u innych dopiero po kilku tygodniach systematycznego stosowania.
Czy adaptogeny mają skutki uboczne?
Adaptogeny mogą powodować skutki uboczne, zwłaszcza jeśli nie wiemy, ile związków aktywnych zawiera ekstrakt i nie stoi za nim rzetelna standaryzacja. W przypadku ashwagandhy ma to szczególne znaczenie, ponieważ dzienne spożycie witanolidów podlega określonym ograniczeniom. Dlatego tak ważne są precyzyjne, wiarygodne badania składu, co niestety nadal nie jest standardem w branży. W praktyce warto też pamiętać o miesięcznej przerwie po 8 tygodniach stosowania ashwagandhy. Przed łączeniem ashwagandhy lub soplówki z lekami najlepiej skonsultować się ze specjalistą
Jak badane są Wasze adaptogeny na zawartość substancji aktywnych?
Badania zaczynają się już na etapie surowca, ponieważ od jego jakości zależy bezpieczeństwo całego produktu końcowego. W praktyce obejmuje to kontrolę dokumentacji, ocenę wizualną i sensoryczną oraz badania laboratoryjne. W naszym przypadku kluczową rolę odgrywa HPLC, czyli wysokosprawna chromatografia cieczowa. To metoda, która pozwala bardzo precyzyjnie rozdzielać i oznaczać związki aktywne, nawet wtedy, gdy występują w niskich stężeniach. Po zatwierdzeniu surowca przechodzi on do przetwórstwa, a kolejnym ważnym etapem jest standaryzacja również prowadzona z wykorzystaniem HPLC. Dzięki temu możemy potwierdzić zawartość substancji aktywnych, zachować powtarzalność ekstraktów i mieć pewność, że produkt rzeczywiście odpowiada deklaracji na etykiecie. Metoda ta pozwala także wykrywać niepożądane zanieczyszczenia i dodatki, które mogłyby wpływać na bezpieczeństwo produktu.
Czy adaptogeny wspomagają odporność?
Tak, niektóre adaptogeny mogą wspierać odporność, a w przypadku soplówki jeżowatej znaczenie mają przede wszystkim beta-glukany, czyli związki znane z działania immunomodulującego. W praktyce liczy się przede wszystkim ich realna zawartość w danym produkcie. To właśnie dlatego jakość surowca i standaryzacja mają tu bardzo duże znaczenie. Produktem szczególnie wartym rozważenia w tym kontekście jest BetaMycoComplex.
Czy adaptogeny mogą działać na pamięć i koncentrację?
Tak, zwłaszcza soplówka jeżowata bywa wskazywana jako adaptogen wspierający pamięć i koncentrację, choć nie działa na zasadzie szybkiego „boostera”, lecz raczej jako efekt regularnej suplementacji. Kluczowe znaczenie ma tu przede wszystkim obecność hericenonów w stosowanym ekstrakcie. Część działania może mieć też charakter pośredni: adaptogeny takie jak soplówka jeżowata czy ashwagandha pomagają organizmowi lepiej radzić sobie ze stresem i zmniejszać obciążenie układu nerwowego, a to sprzyja lepszej pamięci i koncentracji. Produktem szczególnie wartym rozważenia w tym kontekście jest Hericenones.
Czy adaptogeny pomagają na stres i obniżenie kortyzolu?
Tak. Adaptogeny, takie jak ashwagandha czy soplówka jeżowata, mogą wspierać organizm w radzeniu sobie ze stresem oraz pomagać w regulacji poziomu kortyzolu (hormonu stresu). Najlepiej przebadanym adaptogenem pod kątem redukcji stresu jest ekstrakt z ashwagandhy. W badaniach obserwowano m.in. poprawę samopoczucia, zmniejszenie napięcia psychicznego oraz obniżenie poziomu kortyzolu u części uczestników. W praktyce skuteczność zależy jednak od jakości ekstraktu i faktycznej zawartości substancji aktywnych, przede wszystkim witanolidów. Produktem szczególnie wartym rozważenia w tym kontekście jest Dream Guardian.
Czy adaptogeny wspierają sen?
Mogą wspierać sen, ale zwykle pośrednio. Adaptogeny, zwłaszcza ashwagandha, nie działają jak środek nasenny, tylko pomagają organizmowi lepiej radzić sobie ze stresem, który często stoi za problemami ze snem. To właśnie dlatego u części osób poprawa samopoczucia przekłada się też na lepszy sen. Efekt zazwyczaj nie pojawia się od razu, lecz po kilku dniach lub tygodniach regularnego stosowania. Produktem szczególnie wartym rozważenia w tym kontekście jest Dream Guardian.
Czy adaptogeny mogą stanowić wsparcie w leczeniu depresji?
Niektóre adaptogeny mogą wspierać leczenie depresji, ale nie zastępują leków przeciwdepresyjnych ani terapii psychologicznej. Ich działanie polega głównie na łagodzeniu stresu, poprawie nastroju i stabilizacji funkcji układu nerwowego. Może to pośrednio wspomagać osoby cierpiące na depresję. Przede wszystkim ashwagandha może obniżać poziom kortyzolu i napięcie psychiczne, co jest pomocne, zwłaszcza przy łagodnej depresji lub depresji związanej ze stresem. Nie zmienia to faktu, że przy depresji najważniejsza jest diagnoza i leczenie prowadzone przez specjalistę.
Czy adaptogeny działają na uspokojenie?
Owszem, niektóre adaptogeny mogą mieć działanie uspokajające, ale zwykle w sposób pośredni. Nie działają jak środek nasenny ani silnie sedatywny preparat, lecz pomagają organizmowi lepiej radzić sobie ze stresem i napięciem. To właśnie dlatego u części osób regularne stosowanie adaptogenów wiąże się z większym poczuciem spokoju i lepszą równowagą układu nerwowego. Produkty szczególnie warte rozważenia w tym kontekście to Hericenones i Beautiful Mind. DER 660:1 oznacza bardzo wysoki stopień koncentracji ekstraktu. W praktyce pokazuje, że do uzyskania niewielkiej ilości gotowego ekstraktu wykorzystano bardzo dużą ilość świeżego owocnika. To właśnie dlatego produkt wyróżnia się wysokim stężeniem składników aktywnych i jest wyraźnie bardziej skoncentrowany niż standardowe ekstrakty z soplówki dostępne na rynku (gdzie wartość DER najczęściej mieści się w przedziale 10:1-30:1)